نام کاربری:   کلمه عبور:        کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟  |  ثبت نام


در ادامه شرح دعای هفدهم صحیفه ی سجادیه به این عبارت رسیدیم که:

«و امتعنا من الهدی بمثل ضلالته و زوّدنا من التقوی ضد غوایته»

ما را بهره مند ساز از هدایت در مقابل ضلالت او و توشه ای از تقوا به ما ببخش در مقابل حیله و مکر او.



شیطان رجیم دشمن غدّار انسان از خداوند مهلت خواست و به او فرصت داده شد تا هر آن چه از نیرنگ و خدعه و دام و حیله که در اختیار دارد برای فریب فرزند آدم به کار انداخته و قدرت خویش را بیازماید.

در این هنگام بندگان که خود ضعیف بوده و تاب ایستادگی در مقابل چنین دشمن مکاری را ندارند به ناچار آفریدگار خویش را به یاری طلبیده و برای مقاومت در مقابل شیطان تقاضای پشتیبانی و حمایت می نمایند تا در مقابل نیرنگ و خدعه ی شیطان، آن ها نیز سلاحی داشته باشند.

در این عبارت از دعا چهار واژه مقابل هم قرار گرفته اند که بررسی معنای آن ها لازم به نظر می رسد:

«هدایت» در مقابل «ضلالت» و «تقوی» در مقابل «غوایه».

قاموس قرآن در شرح این لغات چنین آورده است:

۱- هدی: هدایت به معنای ارشاد و راهنمایی است از روی لطف و خیرخواهی و نیز دلالت به سوی رشد.

۲- ضلالت: عبارت است از انحراف از حق و معنای آن از مقابله با هدایت روشن می شود. همچنین ضلالت به مفهوم عدول از طریقه ی مستقیم و هلاکت و کم شدن، باطل و فضیحت نیز شمرده شده.

۳- تقوی: اسم است از اتقاء، هر دو به معنی خود را محفوظ داشتن و پرهیز کردن است. و نیز گفتنه اند تقوی آن است که خود را از شیء مخوف در حفظ و وقایه قرار دهیم.

۴- غوایه: غیّ و غوایه به معنی رفتن به راه هلاکت، ناامیدی، جهل ناشی از اعتقادات فاسد و فساد.


از این عبارت دعا نیز درس های ارزشمندی را می آموزیم. پیش از این گفتیم شیطان مظهر ضلالت و پیشوای گمراهان بوده و سلاح و وسیله ی کارش نیرنگ و اغواگری است. لذا مکار تر از آن است که ما خود مستقیما با وی روبرو شده و دست و پنجه نرم نماییم. بلکه همان گونه که از این دعا می آموزیم تنها می توانیم توشه و امکانات دفاعی خود را افزایش داده و اثرات خدعه و نیرنگ دشمن را به وسیله ی آن خنثی کنیم. لیک آیا کدامین ذخیره و مهمات برای این منظور مناسب تر خواهد بود؟ زاد و توشه ی تقوی.

زیرا تقوی و خویشتن داری ما را از لغزش به سمت محرمات و گناهان باز می دارد و معصیت آن چیزی است که ابلیس را جرأت و جسارت دست درازی به ایمان انسان را می بخشد. به عبارت دیگر گناهان آبشخور شیطانند و بستر و زمینه ی حیله و نیرنگ او.

و اما تقوی یا همان قدرت مقاومت در مقابل گناه دارای حقیقت و باطنی است که عصاره و چکیده ی آن ولایت و پیوند با اهل بیت می باشد. پس حصن حصین ولایت است که به انسان قدرت و توان ایستادگی در مقابل معاصی را داده و ایمان را از دستبرد شیاطین محفوظ می دارد.

در روایت آمده:

  • امام رضا علیه السلام فرمودند منظور از «و الزمهم کلمة التقوی و کانوا احق بها و اهلها» (فتح/۲۶) ولایت امیرالمومنین علیه السلام می باشد.(تفسیر برهان/ج۷/ص۲۴۳)

  • حضرت رسول الله صلی الله علیه و آله فرمودند: «و هو کلمة التی الزمتها المتقین» امیرالمونین علیه السلام آن کلمه ای است که برای متقین لازم گردانیدیم. (امالی طوسی/ج۱/ص۳۵۳)

  • و نیز در زیارت های امیرالمومنین علیه السلام آمده: «أشهد انکم کلمة التقوی» (مصباح الزائر/ص۱۳۴) شهادت می دهم که شما کلمه ی تقوی هستید.


از طرفی میان «تقوی» و «هدایت» رابطه ی مستقیمی برقرار می باشد زیرا هدایت نیز دارای حقیقتی است که احادیث آن را روشن می سازند:

  • در تفسیر فرات از قول پیامبر صلی الله علیه و آله نقل گردیده که: «ای علی تو اصل دین هستی و مناره ی ایمان و غایت هدایت و نشانه ی برگزیدگان و من برای تو به این مطلب شهادت می دهم(فرات کوفی/ج۱/ص۲۰۲/ح۱۸)

  • از امام باقر علیه السلام نقل شده در ذیل آیه «فاما یأتینکم منی هدی فمن تبع هدای فلا خوف علیهم و لا هم یحزنون(بقره/۳۸) فرمودند: تفسیر هدی حضرت علی علیه السلام می باشد.(تفسیر عیاشی/ج۱/ص۶۰)

  • امام موسی بن جعفر علیه السلام ذیل آیه «فإما یاتینکم منی هدی فمن اتبع هدای فلا یضل و لایشقی» (طه/۱۲۳) فرمودند: منظور از تبعیت از هدای خداوند کسی می باشد که به ائمه ی طاهرین علیهم السلام اعتقاد داشته و با اطاعت کامل از ایشان پیروی نماید. (عیاشی/ج۲/ص۲۰۶)

  • امام صادق علیه السلام ذیل آیه ۲۵ سوره محمد(ص) فرمودند: هدی راه حضرت علی بن ابی طالب می باشد.(تفسیر قمی/ج۲/ص۲۸۳)


پس نتیجه می گیریم آن هنگام که تقوی یعنی ارتباط ولایتی شخص با مجسمه و نفس هدایت -یعنی امام هر عصر و دوران- برقرار است، نه لغزش و گناهی از انسان سر می زند و نه شیطان مجال حیله گری و دستاویزی برای نفوذ و سلطه بر او به دست می آورد لذا یک بار دیگر به این باور گران قدر می رسیم که امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف همان پناهگاه مطمئن و قلعه ی نجاتی است که از مکر و غدر ابلیسیان به او پناهنده می شویم و تقوی آن ارتباط مداومی که ما را با منجی مان پیوند می دهد.


ادامه دارد.

منوی اصلی

ذره بین

آگاه باشید که شیطان راه های خویش را برایتان آسان جلوه می دهد تا از او پیروی کنید.

(نهج البلاغه/خطبه 138)
امیرالمومنین علیه السلام